Çarşamba, Aralık 15, 2004

Sıkıysa Devletten Bilgi Al Tempo Dergisi

15 bakanlıktan bilgi istedik 6'sından yanıt bile gelmedi
Sıkıysa devletten bilgi al!
Bilgi Edinme Yasası'nın yürürlüğe girişinin üzerinden yaklaşık 7 ay geçmesine rağmen, uygulamadaki aksaklıklar bir türlü giderilemiyor. Bilgi edinmenin önündeki en büyük engel ise bürokrasi!

Türkiye vatandaşları için 'devlet' her zaman ulaşılması güç bir kavram olmuştur. AB'ye uyum çerçevesinde, bu güçlüğün aşılabilmesi amacıyla TBMM tarafından devrim niteliğinde sayılabilecek birçok yasa gibi Bilgi Edinme Yasası da çıkarıldı. Amaç, yasalar çerçevesinde belirlenen şekliyle, 'devlet sırrı' kapsamı dışındaki bilgilere vatandaşların kolaylıkla ulaşabilmesini sağlayabilmek, 'devlet vatandaş için vardır' kavramının yerleşmesini sağlayabilmekti. Ancak, TBMM'de 9 Ekim 2003'te kabul edilen ve 24 Nisan 2004'te yürürlüğe giren yasa devletin hantal yapısını, yani bürokrasiyi aşmakta zorlanıyor. Yasanın yürürlüğe girişinin üzerinden yaklaşık 7 aylık bir süre geçti, biz de uygulamadaki sorunları ortaya koyabilmek amacıyla 15 bakanlığa bir takım sorular yönlendirdik. Kanuna göre 15 gün içerisinde bize yanıt verilmesi gerekiyordu, bu süre içerisinde sadece 9 bakanlıktan yanıt alabildik. 6 bakanlıktan yanıt bile gelmedi. Oysa bu bakanlıkların bilgi vermeme nedenini açıklaması gerekiyordu. Başvurduğu kurumdan bilgi alamayan vatandaşın başvuracağı ikinci adres ise Başbakanlık bünyesinde kurulan Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu. Kurula, Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı Ruhi Özbilgiç başkanlık ediyor. Dokuz kişiden oluşan kurulda ayrıca Adalet Bakanlığı, Yargıtay, Danıştay ve Barolar Birliği'nden birer, üniversitelerden üç hukukçu ve başbakanlığın da iki temsilcisi bulunuyor. Bu kurul aldığı bir kararla memurların sicil dosyalarına ulaşabilmesini sağlamıştı, ancak ne yazık ki devletin bir kurumunun aldığı kararı, diğer kurumları pek önemsemiyor. Çünkü bürokrasinin direnci kırılamıyor.
Bilgi vermeyeni savcılığa şikayet edin
Kurul ise bu konuda vatandaşa, "bilgi vermeyen yetkiliyi şikayet edin" tavsiyesinde bulunuyor. Bilgi edinme ve Değerlendirme Kurulu Başkanı Ruhi Özbilgiç, alınan kararlara rağmen bilgi vermeme yönünde bir direncin olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yapıyor: "Bizim verdiğimiz karar tatbik edilmemiş ise siz kararı yerine getirmeyen, size bilgi vermeyen kurumun yetkilisini en üst amirine şikayet edebilirsiniz, savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Tazminat davası açabilirsiniz."Vatandaşın en fazla karıştırdığı konulardan biri ise "bilgi edinme hakkı" ve "dilekçe hakkı". Yasa çıktığından beri vatandaşlar her türlü talepleri için bilgi edinme birimlerine başvurmaya başlamış. Oysa bilgi edinme hakkı kurumlar elinde işlenmiş, tamamlanmış, dosyasına kaldırılmış konuları kapsıyor.
YAŞ kararları tartışmalı
En fazla tartışılan konulardan biri devlet sırrı ve ticari sır. Bu durumda kurul, ilgili kurumdan gerekli bilgileri istiyor ve gerçekten istenilen bilginin devlet sırrı olup olmadığına karar veriyor. İçişleri Bakanlığı ve askeri kurumlar bu konuda en fazla itirazın geldiği kuruluşlar arasında yer alıyor. Şimdiye kadar çok sayıda sicil dosyası istenmesine rağmen Yüksek Askeri Şura Kararı ile ordudan ihraç edilenler tarafından herhangi bir başvuru yapılmamış. Böyle bir başvuru gelmesi halinde kurul en ilginç kararlarından birini verecek. Başbakan Erdoğan'ın bilgi edinme konusunda bürokrasinin direncinin kırılması konusunda bazen özel çaba sarf ettiği de oluyor. Kurula gelen ilk itirazlardan biri, bir kamu bankasının tayin ettiği personeline tayin nedeni ve kendisi gibi kaç kişinin tayin edildiği gibi soruları karşısında bilgi verilmemesinden kaynaklanmış. Kurul başkanının, banka genel müdürünü aramasına rağmen iki kez banka yasa kapsamında olmadığı yanıtını vermiş. Bankanın direnmesi üzerine Başbakan konuyu araştırmak üzere ilgili banka hakkında müfettiş göndererek soruşturma başlatmış.Başvurdukları kurumdan bilgi alamadığı için bugüne kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na 240 adet itiraz başvurusu yapılmış. 15 Kurum ise bilgi edinme talepleri karşısında nasıl davranacaklarını sordu. Kurul'a yapılan başvurular içinde, başvuru sahiplerinin kendileriyle ilgili sicil dosyalarına ilişkin bilgi ve belge taleplerinin reddedilmesine ilişkin talepler önemli yer tutuyor. Bu itirazların 173 adedi karara bağlanarak 79'u kabul, 21'i kısmen kabul ve 43'ü ise reddedilmiş.
Bakanlıkların karnesi
Bilgi Edinme Yasası'nın uygulamalarını öğrenmenin en kolay yolu yasayı uygulamak ve bağlı kuruluşlarına uygulatmakla yükümlü olan bakanlıkların bu konudaki tutumlarını öğrenmekten geçiyor. Yasaya göre bilgi edinme başvuruları yazılı e-posta aracılığıyla yapılabiliyor. Kamu kuruluşlarının bu nedenle internet sitelerini de elektronik başvurulara uygun hale getirmesi gerekiyor. Bu konuda en kötü notu alan kurum ise Sağlık Bakanlığı oldu. Çünkü Sağlık Bakanlığı'nın sitesinde, yasaya aykırı olarak başvuruların elektronik olarak yapılmaması yönünde uyarı bulunuyor. Bakanlıklara yasanın uygulamaya girdiği Nisan ayından beri ne kadar başvuru yapıldığını ve nasıl sonuçlandığını sorduk. Başvuruda bulunduğumuz 15 bakanlıktan sadece 9'undan yasal süresi içinde yanıt alabildik. Sağlık, İçişleri, Milli Savunma, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Tarım ve Köyişleri Bakanlıkları'ndan hiçbir yanıt gelmedi. Buna karşılık, Milli Eğitim, Sanayi ve Ticaret ile Kültür ve Turizm Bakanlıklarından aynı gün yanıt geldi.
-
Hüseyin ÖZALP

1 yorum:

ali vehbi dedi ki...

Yazıda 15 bakanlıktan bilgi istendiğinde 6 sından yanıt bile gelmediği belirtilmiş.Bilgi toplumu derside verilen ödev üç devlet kurumundan çeşitli konularda cevap istenmesi şeklindeydi.Bir aksaklık olur düşüncesiyle 8 kuruma soru yöneltip cevap istedim. Bir aya yakın süre geçmesine rağmen yalnızca bir kurumdan yanıt geldi.Bu gidişle bürokrasinin hantal yapısı yüzünden bir dersten zayıf almamıştık böylelikle bunuda yaşayacağız herhalde. Sağlık Bakanlığının sayfasında hala elektronik olarak başvurulmaması yönünde uyarı mevcut. Ayrıca Dışişleri Bakanlığının internet sayfasında başvuru formu var fakat gönder sekmesi veya bir gönderme direktifi mevcut değil.